وضعیت اینترنت امروز ۵ بهمن ۱۴۰۴؛ زمان وصل اینترنت بین الملل

پس از هفته‌ها انتظار و وعده‌های متعدد مسئولان، امروز هم اینترنت بین‌الملل ایران نه به‌طور کامل برقرار شد و نه تکلیف قطعی آن روشن شد.

پس از  ۱۷ روز خاموشی کم‌سابقه اینترنت بین‌الملل، علیرغم تصویب اتصال در شورای عالی امنیت ملی و وعده‌های رسمی، دسترسی کاربران روز گذشته صرفاً به‌صورت مقطعی و ناپایدار برقرار شد و دوباره افت کرد. خبرگزاری فارس که ۳ بهمن زمان وصل را شنبه ۴ بهمن اعلام کرده بود، روز گذشته از «مشکلات فنی» به‌عنوان علت تاخیر یاد کرده است.

داده‌های رادار کلادفلر نشان می‌دهد ترافیک بین‌الملل ایران روز گذشته حوالی ۱۱:۳۰ به ۹۲ درصد رسید اما تا ۱۲:۰۰ به ۲۱ درصد سقوط کرد. وزارت ارتباطات می‌گوید «تثبیت» دسترسی به زمان نیاز دارد. هم‌زمان، نهادهای صنفی از خسارت روزانه ۲ تا ۳ همت و آسیب‌های بلندمدت به اعتماد عمومی، رتبه‌بندی‌های بین‌المللی و مهاجرت نخبگان خبر می‌دهند.

اتصال ناپایدار، پنجره‌های کوتاه دسترسی

• حوالی ظهر (شنبه ۴ بهمن ۱۴۰۴) بخش بزرگی از کاربران تجربه اتصال کوتاه‌مدت به اینترنت بین‌الملل را گزارش کردند. این پنجره دسترسی کمتر از ۳۰ دقیقه پایدار ماند و سپس با افت شدید مواجه شد.

• خبرگزاری فارس که به اینترنت آزاد دسترسی دارد، با استناد به رادار Cloudflare گزارش داد: ساعت ۱۱:۳۰ به وقت ایران (۸:۰۰ UTC) ترافیک بین‌الملل به ۹۲٪ رسید؛ سپس در ساعت ۱۲:۰۰ به ۲۱٪ سقوط کرد. این الگوی رفتاری با باز و بسته‌شدن مرحله‌ای مسیرهای بین‌المللی و اعمال تدریجی سیاست‌های شبکه همخوانی دارد.

• اپراتورهای ثابت و سیار به‌طور رسمی بیانیه یکپارچه نداده‌اند، اما گزارش‌های کاربری نشان می‌دهد شدت ناپایداری در استان‌ها و بین اپراتورها ناهمگن بوده است؛ نشانه‌ای از تفاوت در پیاده‌سازی پیکربندی‌ها و ظرفیت‌های درگاه‌ها.

تصمیمات رسمی و تغییر روایت‌ها: از وعده «شنبه» تا «مشکلات فنی»

فارس که سوم بهمن اعلام کرده بود اینترنت بین‌الملل شنبه برقرار می‌شود، اما روز گذشته روایت تازه‌ای منتشر کرد: «پیگیری از وزارت ارتباطات نشان می‌دهد مشکلات فنی، اتصال اینترنت بین‌الملل را به تاخیر انداخته است.»

به ادعای فارس، «اتصال مجدد» شب گذشته پس از تصویب در شورای عالی امنیت ملی به وزارت ارتباطات ابلاغ شده و در شرکت ارتباطات زیرساخت و سازمان تنظیم مقررات در دست پیگیری است.

بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، امروز گفت: «ان‌شاءالله امروز یا فردا اینترنت وصل می‌شود.» با وجود پنجره اتصال ظهر امروز، وعده هنوز به تحقق پایدار نرسیده است.

وزارت ارتباطات تأکید دارد «تثبیت» دسترسی به‌دلیل پیچیدگی‌های فنی زمان‌بر است؛ عبارتی که معمولاً ناظر بر همگام‌سازی چندلایه در شبکه‌های ملی/بین‌المللی است.

چرا اتصال کامل به اینترنت بین الملل نشده است؟ / کالبدشکافی فنیِ احتمالات

بازنشر و پایدارسازی مسیرها (BGP): پس از دوره خاموشی، اعلان مجدد Prefixها، هماهنگی سیاست‌های مسیریابی با تأمین‌کنندگان ترانزیت خارجی، و جلوگیری از Route Flap ضروری است. هر ناهماهنگی می‌تواند به افت لحظه‌ای ترافیک و قطع نشست‌ها منجر شود.

ظرفیت درگاه‌های بین‌المللی و توازن بار: بازگشت ناگهانی تقاضا، گلوگاه‌های ظرفیت را آشکار می‌کند. در نبود Load Balancing کارآمد و ظرفیت افزوده، Packet Loss و ناپایداری اجتناب‌ناپذیر است.

اعمال تدریجی سیاست‌های فنی/امنیتی: بازتنظیم DPI، فایروال‌های لبه، فهرست‌های مسدودسازی دامنه/آی‌پی و سیاست‌های پروتکل‌محور (TLS, QUIC, DNS) می‌تواند به صورت مرحله‌ای اجرا شود و به قطع و وصل‌های مقطعی بینجامد.

همگام‌سازی چنداپراتوری: تفاوت نسخه نرم‌افزار روتـرها، زمان‌بندی اعمال کانفیگ و Sync نشدن NTP می‌تواند باعث رفتارهای ناهمگن در اپراتورها و استان‌ها شود.

آزمون‌های پایداری و سناریوهای بازگشتی: در بازگشایی‌های حساس، پنجره‌های کوتاه برای آزمون بار و نظارت مداوم رایج است؛ مشابه جهش ۹۲٪ و افت بعدی.

لایه DNS و CDN: تغییر مسیرهای Anycast، بازگشت PoPهای محلی و هماهنگی با ارائه‌دهندگان محتوا ممکن است چند ساعت تا چند روز طول بکشد و روی تجربه کاربری سایت‌های خاص اثر متفاوت بگذارد.

پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و حکمرانی دیجیتال

برآورد صنفی: علی حکیم‌جوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای (نصر)، خسارت مستقیم روزانه را ۲ تا ۳ همت اعلام کرده است. او تاکید می‌کند «خسارت واقعی» به‌دلیل ابعاد محاسبه‌نشده، بیشتر از این ارقام است.

اقتصاد دیجیتال: از مارکت‌پلیس‌ها، فین‌تک‌ها و لجستیک تا SaaSهای صادرات‌محور، همه با توقف تراکنش‌ها، اختلال در پشتیبانی، و افزایش نرخ بازگشت سفارش مواجه‌اند.

اعتماد و برند: قطع‌های طولانی به اعتماد کاربران و اعتبار برندها آسیب می‌زند؛ بازسازی آن هزینه‌بر و زمان‌بر است و روی شاخص‌های بین‌المللی اثر منفی می‌گذارد.

سرمایه انسانی: ناپایداری مزمن، فشار روانی و عدم قطعیت را تشدید می‌کند؛ به‌گفته حکیم‌جوادی، طرح دوباره مهاجرت در میان متخصصان پیامدی واقعی و ملموس است.

حکمرانی و ریسک سیستمی: زیست‌بوم دیجیتال به زیرساخت ارتباطی پایدار وابسته است؛ تکرار خاموشی‌ها ریسک سیستماتیک ایجاد کرده و هزینه سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد.